Een uitstrijkje kan worden gemaakt vanwege klachten, een afwijking die de huisarts tijdens het onderzoek ziet of als controle na een eerdere afwijkende uitslag. Dit is iets anders dan een uitstrijkje in het kader van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker.
Wanneer kan een uitstrijkje nodig zijn?
Maak een afspraak met de huisarts als u:
- bloed verliest tijdens of na het vrijen;
- bloed uit de vagina verliest terwijl u niet ongesteld bent;
- opnieuw bloedverlies krijgt nadat u al langer dan één jaar niet meer ongesteld bent geweest;
- afscheiding heeft die duidelijk anders is dan u gewend bent, bijvoorbeeld bloederig, bruin of zwart-rood;
- eerder een afwijkend uitstrijkje of een HPV-infectie heeft gehad en een controle-uitstrijkje nodig is.
Deze klachten worden meestal niet veroorzaakt door baarmoederhalskanker. Toch is het belangrijk om de oorzaak te laten onderzoeken.
Heeft u klachten? Wacht dan niet op een volgende uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek en gebruik geen zelfafnameset in plaats van een afspraak bij de huisarts.
Eerst beoordeling door de huisarts
Een uitstrijkje vanwege klachten wordt meestal niet zonder voorafgaande beoordeling uitgevoerd. De huisarts bespreekt eerst:
- welke klachten u heeft;
- hoelang de klachten bestaan;
- wanneer het bloedverlies optreedt;
- uw menstruatiepatroon;
- de mogelijkheid van een zwangerschap;
- eventueel medicijngebruik, waaronder hormonen en bloedverdunners;
- eerdere afwijkende uitstrijkjes of behandelingen;
- andere klachten, zoals pijn, jeuk of veranderde afscheiding.
Afhankelijk van uw klachten kan naast het uitstrijkje ander onderzoek nodig zijn. De huisarts kan bijvoorbeeld onderzoek doen naar een infectie, de vagina en baarmoederhals bekijken of aanvullend lichamelijk onderzoek verrichten.
Soms is een uitstrijkje niet het meest passende onderzoek en verwijst de huisarts u rechtstreeks naar een gynaecoloog.
Verschil met het bevolkingsonderzoek
Uitstrijkje bij klachten
Een uitstrijkje bij klachten wordt aangevraagd door de huisarts vanwege een medische reden. Het laboratorium onderzoekt het materiaal op afwijkende cellen en HPV.
Een zelfafnameset is bij klachten niet geschikt. Met een zelfafnameset wordt alleen onderzoek gedaan naar HPV en kan de huisarts de baarmoederhals niet bekijken.
Ook een normale uitslag betekent niet altijd dat de oorzaak van uw klachten bekend is. Soms blijft ander onderzoek of een verwijzing nodig.
Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker
Het bevolkingsonderzoek is bedoeld voor mensen zonder klachten die hiervoor een uitnodiging ontvangen. Het doel is om HPV, voorstadia van baarmoederhalskanker en baarmoederhalskanker vroeg op te sporen.
Binnen het bevolkingsonderzoek kunt u, afhankelijk van uw situatie, kiezen voor een uitstrijkje bij de huisartsenpraktijk of een zelfafnameset.
Lees hierover meer op onze pagina over het bevolkingsonderzoek.
Voorbereiding op het uitstrijkje
Vertel de huisarts of doktersassistent vooraf:
- als u zwanger bent of mogelijk zwanger kunt zijn;
- als u bloedverdunners gebruikt;
- als u eerder veel pijn heeft gehad bij een inwendig onderzoek;
- als u nare of traumatische seksuele ervaringen heeft gehad;
- als u moeite heeft met een inwendig onderzoek;
- als u een lichamelijke beperking heeft waarmee we rekening moeten houden.
U houdt altijd zelf de regie. U mag vooraf vragen stellen en tijdens het onderzoek op ieder moment aangeven dat u wilt pauzeren of stoppen.
Een uitstrijkje kan tijdens de menstruatie soms minder goed te beoordelen zijn. Neem bij een geplande afspraak contact op met de praktijk als u ongesteld bent geworden. Als juist onverwacht bloedverlies de reden voor het onderzoek is, moet u de afspraak niet zonder overleg uitstellen.
Gebruik bij voorkeur geen vaginale crèmes, tabletten of spoelingen in de 24 uur voor het uitstrijkje, tenzij deze behandeling niet kan worden onderbroken of anders met u is afgesproken.
Hoe verloopt een uitstrijkje?
Een uitstrijkje wordt uitgevoerd door de huisarts of een hiervoor opgeleide doktersassistent.
Het onderzoek verloopt meestal als volgt:
- u kleedt uw onderlichaam uit;
- u gaat op uw rug op de onderzoeksbank liggen;
- u plaatst uw voeten of benen zoals met u wordt afgesproken;
- de huisarts of doktersassistent brengt voorzichtig een speculum in de vagina;
- het speculum wordt voorzichtig geopend, zodat de baarmoederhals zichtbaar wordt;
- met een klein borsteltje worden cellen en slijm van de baarmoederhals afgenomen;
- het borsteltje wordt in een potje met vloeistof geplaatst;
- het speculum wordt verwijderd en u kunt zich weer aankleden.
Een speculum wordt ook wel een spreider of eendenbek genoemd.
Het maken van het uitstrijkje duurt meestal maar enkele minuten. De gehele afspraak duurt doorgaans ongeveer tien minuten.
Doet een uitstrijkje pijn?
Een uitstrijkje hoort meestal geen pijn te doen. Het inbrengen en openen van het speculum kan wel een drukkend of onaangenaam gevoel geven. Het borsteltje kan kort gevoelig zijn.
Geef het direct aan als het onderzoek pijn doet of als u zich niet prettig voelt. De onderzoeker kan dan pauzeren, het speculum aanpassen of het onderzoek stoppen.
Na het uitstrijkje kunt u kort wat bloed of bloederige afscheiding hebben. Dit is meestal niet verontrustend en stopt vanzelf.
Onderzoek in het laboratorium
Het afgenomen materiaal wordt naar een laboratorium gestuurd. Daar wordt onderzocht:
- of er afwijkende cellen aanwezig zijn;
- of er een type HPV aanwezig is dat een verhoogd risico op baarmoederhalskanker geeft.
HPV komt veel voor. Bijna iedereen die seksueel actief is, raakt één of meerdere keren met HPV besmet. Meestal ruimt het lichaam het virus vanzelf op.
Een positieve HPV-test betekent niet dat u baarmoederhalskanker heeft. Ook afwijkende cellen zijn meestal geen kanker. Wel kan aanvullend onderzoek of controle nodig zijn.
De uitslag
De uitslag is meestal binnen enkele weken bekend. De huisarts bespreekt met u hoe u de uitslag ontvangt.
Afhankelijk van de uitslag kan het vervolg bestaan uit:
- geen afwijkingen en zo nodig verder onderzoek naar een andere oorzaak van uw klachten;
- een nieuw uitstrijkje na een afgesproken periode;
- aanvullend onderzoek;
- verwijzing naar een gynaecoloog voor onderzoek van de baarmoederhals.
Neem opnieuw contact op als uw klachten aanhouden, terugkomen of erger worden, ook als het uitstrijkje geen afwijkingen laat zien.
Wanneer eerder contact opnemen?
Neem eerder contact op met de praktijk als:
- het bloedverlies duidelijk toeneemt;
- u veel bloed verliest;
- u ernstige of toenemende buikpijn krijgt;
- u koorts krijgt of zich ziek voelt;
- u zwanger bent en vaginaal bloedverlies heeft;
- u zich om een andere reden zorgen maakt.
Bij hevig bloedverlies, flauwvallen of ernstige klachten die niet kunnen wachten, neemt u direct contact op met de praktijk of buiten openingstijden met de huisartsen-spoedpost.
Meer informatie
Lees meer over:
